UEFA Avrupa Ligi

UEFA Kupası olarak doğuş

UEFA Kupası, UEFA'nın denetiminde olmayan Şehirlerarası Fuarlar Kupası'nın yerini almak üzere 1971'de kuruldu. Amaç kurallar, hakem atamaları ve disiplin işlerinde birlik sağlamaktı. Organizasyon, Şampiyon Kulüpler Kupası ve Kupa Galipleri Kupası'ndan sonra UEFA'nın üçüncü kulüpler turnuvası oldu. 1971-72 sezonunda takımlar, fuar şehirlerine göre değil sportif başarılarına göre seçilerek 64 takımlık bir kurayla yarıştı. İlk final 17 Mayıs 1972'de tamamlandı; Tottenham Hotspur, Wolverhampton Wanderers'ı toplamda 3-2 yenerek ilk şampiyon oldu.

Final formatı ve Şampiyonlar Ligi bağlantısı

Final, 1998'e kadar iki maç üzerinden oynandı. O yıl tarafsız sahada tek maçlık finale geçildi ve Paris'teki ilk tek maçlık finalde Inter, Lazio'yu 3-0 yendi. 1994-95 sezonundan itibaren UEFA Şampiyonlar Ligi eleme turlarında elenen kulüpler UEFA Kupası'na aktarılmaya başladı; 1999-2000 sezonunda Şampiyonlar Ligi gruplarını üçüncü bitiren takımlar da bu kupaya katıldı. 2004-05 sezonunda beşer takımlı sekiz gruptan oluşan grup aşaması getirildi.

Galatasaray'ın 2000 zaferi

Galatasaray, 1999-2000 sezonuna Şampiyonlar Ligi'nde başlayıp UEFA Kupası'na aktarıldı ve bu yolu izleyerek kupayı kazanan ilk takım oldu. Fatih Terim yönetimindeki sarı-kırmızılılar, 17 Mayıs 2000'de Kopenhag'daki Parken Stadyumu'nda oynanan finalde Arsenal ile karşılaştı. Gheorghe Hagi'nin uzatmalarda kırmızı kart gördüğü, kaptan Bülent Korkmaz'ın sakatlığa rağmen oynadığı maç 120 dakika sonunda golsüz bitti. Galatasaray seri penaltı atışlarını 4-1 kazandı ve UEFA organizasyonunda kupa kazanan ilk Türk takımı oldu. Bu zafer, Süper Lig kulüplerinin Avrupa sahnesindeki en büyük başarısı olarak anılır.

Avrupa Ligi dönemi ve Sevilla

Eylül 2008'de alınan kararla turnuva 2009-10 sezonundan itibaren UEFA Avrupa Ligi adını aldı. Yeni adla oynanan ilk finali Atlético Madrid, Hamburg'da Fulham'ı uzatmalarda 2-1 yenerek kazandı. Turnuvanın en başarılı kulübü Sevilla'dır: İspanyol ekibi 2006, 2007, 2014, 2015, 2016, 2020 ve 2023'te olmak üzere yedi kez şampiyon oldu. Yedinci kupa, 31 Mayıs 2023'te Budapeşte'deki Puskás Arena'da geldi: Roma ile normal sürede 1-1 biten ve uzatmalarda gol çıkmayan maçta Sevilla, Lucas Ocampos, Erik Lamela, Ivan Rakitić ve Gonzalo Montiel'in penaltılarını gole çevirerek seriyi 4-1 kazandı. Sevilla'nın 2014-2016 arasında art arda üç kez kupayı kaldırması da turnuva tarihinde benzeri olmayan bir seridir. Bu kupalardan üçünü Sevilla ile kazanan Unai Emery, ardından Villarreal ile de şampiyon oldu; 2018-19 finalini ise Arsenal'in başında kaybetti.

Son finaller

2025 finali 21 Mayıs'ta Bilbao'da oynandı; Tottenham Hotspur, Brennan Johnson'ın 42. dakikadaki golüyle Manchester United'ı 1-0 yendi. Bu, Londra kulübünün turnuvadaki üçüncü, 1984'ten bu yana ilk Avrupa kupasıydı; Tottenham böylece 17 yıllık kupa hasretine son verdi ve Şampiyonlar Ligi lig aşamasına katılma hakkı kazandı. Turnuvanın 55., Avrupa Ligi adıyla 17. finali ise 20 Mayıs 2026'da İstanbul'daki Beşiktaş Stadyumu'nda yapıldı. Yarı finalde Nottingham Forest'ı rövanşta 4-0 yenerek finale yükselen ve Unai Emery'nin çalıştırdığı Aston Villa, ilk kez bir kıta finali oynayan Youri Tielemans, Emiliano Buendía ve Morgan Rogers'ın golleriyle Julian Schuster yönetimindeki Freiburg'u 3-0 yendi. Villa, 1982'deki Avrupa Kupası zaferinden 44 yıl sonra yeniden Avrupa'nın zirvesine çıkarken Emery bu kupayı beşinci kez kazanan teknik direktör oldu. 2027 finalinin Frankfurt'ta oynanması planlanmaktadır.

İlgili maddeler

Kaynakça

1. UEFA – UEFA Cup and UEFA Europa League: five decades of glory
2. UEFA – Arsenal v Galatasaray background
3. UEFA – Tottenham 1-0 Manchester United: Spurs win 2025 Europa League
4. UEFA – Freiburg vs Aston Villa, 2026 final
5. Sky Sports – Freiburg 0-3 Aston Villa: Unai Emery leads Villa to Europa League final glory in Istanbul
6. Anadolu Ajansı – Sevilla win their 7th UEFA Europa League title