Türkiye Kupası
Türkiye Kupası, Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) tarafından 1962-63 sezonundan bu yana düzenlenen ulusal futbol kupası organizasyonudur. 2009-10 sezonundan itibaren Ziraat Türkiye Kupası adıyla oynanan turnuvada 19 kupayla en başarılı kulüp Galatasaray'dır. 2025-26 sezonunun şampiyonu, finalde Konyaspor'u 2-1 yenen Trabzonspor'dur.
Kuruluş ve ilk final
Türkiye Kupası, ulusal ligin kurulmasından birkaç yıl sonra, 1962-63 sezonunda Türkiye Futbol Federasyonu tarafından başlatıldı. Turnuvanın ilk finalinde iki İstanbul kulübü Galatasaray ile Fenerbahçe karşılaştı. İki maç üzerinden oynanan finali toplamda 2-1 kazanan Galatasaray, kupanın ilk sahibi oldu. Bu ilk final, iki büyük İstanbul kulübünün kupa sahnesindeki uzun rekabetinin de başlangıcı oldu; Galatasaray bugüne kadar en çok kupa kazanan, Fenerbahçe ise 18 finalle en çok final oynayan kulüpler arasında yer alır. Kupa, kuruluşundan itibaren profesyonel liglerin yanı sıra alt kademe takımlarına da üst lig ekipleriyle karşılaşma fırsatı veren eleme usulü yapısıyla Süper Lig'den ayrılır.
İsim değişiklikleri
Organizasyon 1980-81 sezonundan itibaren bir süre Federasyon Kupası adıyla oynandı. 1992-93 sezonunda yeniden Türkiye Kupası adına dönüldü. 2009-10 sezonundan bu yana ise sponsorluk anlaşması nedeniyle Ziraat Türkiye Kupası adını taşımaktadır. Final, tarihin farklı dönemlerinde iki maç üzerinden ya da tarafsız sahada tek maç olarak oynanmıştır; son yıllarda finaller Antalya ve Gaziantep gibi farklı şehirlerde tek maç halinde düzenlenmektedir.
Şampiyonluk tablosu
TFF verilerine göre kupayı en çok kazanan kulüp 19 şampiyonlukla Galatasaray'dır. Galatasaray aynı zamanda 24 finalle en çok final oynayan takımdır. Beşiktaş 11, Trabzonspor 10 ve Fenerbahçe 7 kupayla sıralamayı izler. Altay, Ankaragücü, Gençlerbirliği, Göztepe ve Kocaelispor ikişer; Kayserispor, Bursaspor, Eskişehirspor, Sakaryaspor, Konyaspor, Akhisarspor ve Sivasspor birer kez kupayı kazanmıştır. Böylece toplam 16 farklı kulüp şampiyonluk yaşamıştır. Final oynayan ancak kupayı kazanamayan kulüpler arasında üç kez finale yükselen Başakşehir ile Antalyaspor, Adana Demirspor, Boluspor, Mersin İdmanyurdu, Samsunspor, Kayseri Erciyesspor ve Alanyaspor bulunur. Bugüne kadar 24 farklı kulüp finale yükselmeyi başarmıştır. Kupa, Anadolu kulüplerinin büyük başarı elde edebildiği bir sahne olarak da öne çıkar; Kocaelispor iki kupayla bu kulüplerin en başarılısıdır, Konyaspor ise 2016-17'de Başakşehir'i golsüz beraberliğin ardından penaltılarla 4-1 yenerek kupayı kazanmıştı.
2024-25 ve 2025-26 finalleri
2024-25 sezonunun finalinde Galatasaray, Gaziantep'te Trabzonspor'u 3-0 yenerek 19. kupasını kazandı. 2025-26 sezonunda ise 64. kez sahibini bulan kupanın finali 22 Mayıs 2026'da Antalya Stadyumu'nda oynandı. Teknik direktör Fatih Tekke yönetimindeki Trabzonspor, ikinci kez kupa finaline yükselen Konyaspor'u 2-1 yenerek kupayı kaldırdı. Bu, bordo-mavili kulübün 10. Türkiye Kupası ve 2019-20'den bu yana ilk kupa şampiyonluğuydu. Trabzonspor bu sonuçla 18. finalinde 10. kupasını kazanarak sıralamada 11 kupalı Beşiktaş'ın bir gerisine yükseldi. Konyaspor ise ilk finalinde kazandığı 2016-17'den sonra çıktığı ikinci finalde kupaya uzanamadı.
Önemi
Türkiye Kupası, lig şampiyonluğu yaşayamayan kulüplere de kupa kazanma fırsatı sunduğu için Türk futbolunda ayrı bir öneme sahiptir. Ligde hiç şampiyon olamamış Altay, Ankaragücü, Gençlerbirliği, Göztepe, Kocaelispor, Eskişehirspor, Sakaryaspor, Kayserispor, Konyaspor, Akhisarspor ve Sivasspor'un ulusal düzeydeki en büyük kupaları bu turnuvadan gelmiştir. Kazananlar listesi, Lefter Küçükandonyadis gibi efsanelerin döneminden bugüne İstanbul'un büyük kulüpleriyle Anadolu ekipleri arasındaki rekabetin de özetidir; bu kulüplerde yetişen pek çok oyuncu A Millî Takım kadrolarında da yer almıştır.