Copa América
Copa América, Güney Amerika Futbol Konfederasyonu (CONMEBOL) tarafından düzenlenen ve ilk kez 1916'da oynanan millî takımlar turnuvasıdır. Güney Amerika Şampiyonası adıyla başlayan organizasyon 1975'ten bu yana Copa América adını taşır. 2024'te Kolombiya'yı uzatmada yenen Arjantin, 16. şampiyonluğuyla turnuvanın rekortmeni olmuştur.
Kuruluş ve ilk yıllar
Copa América'nin kökeni, 1916'da Arjantin'in ev sahipliğinde düzenlenen Güney Amerika Futbol Şampiyonası'na dayanır. Bu ilk turnuvayı Uruguay kazandı ve kıtanın iki komşu futbol ülkesi arasındaki rekabet, organizasyonun ilk on yıllarına damgasını vurdu. Turnuva uzun süre düzensiz aralıklarla ve tek bir ev sahibi ülkede oynandı. Arjantin, Güney Amerika Şampiyonası adının kullanıldığı bu dönemde 12 kez şampiyonluk yaşayarak kıtanın en başarılı ekibi konumuna yükseldi; Uruguay ise erken dönemde kazandığı kupalarla ona en yakın rakip oldu. Brezilya'nın kupa geleneği daha geç gelişti ve ülke, Copa América adıyla oynanan turnuvalarda altı şampiyonluk kazandı. Copa América, ilk kez 1930'da düzenlenen FIFA Dünya Kupası'ndan 14 yıl önce doğmuştur.
Copa América adı ve format değişiklikleri
Organizasyon 1975'te Copa América adını aldı ve yeni adla oynanan ilk turnuvayı Peru kazandı. Bu dönemden itibaren turnuvanın formatı, ev sahipliği düzeni ve takvimi defalarca değişti. CONMEBOL'un on üye ülkesi dışında zaman zaman davetli takımlar da turnuvaya katıldı; Meksika, ABD, Kosta Rika, Honduras, Panama, Jamaika, Haiti, Japonya ve Katar bu davetli takımlar arasında yer aldı. Arjantin, 1993 finalinde Gabriel Batistuta'nın iki golüyle davetli Meksika'yı 2-1 yenerek kupayı kazandı; bu zafer, ülkenin uzun yıllar boyunca kazandığı son büyük kupa olarak kaldı. Turnuvanın 100. yılı nedeniyle 2016'da ABD'de düzenlenen özel edisyonu Şili kazandı. 2019'da ev sahibi Brezilya şampiyon olurken 2021 turnuvasının finali Rio de Janeiro'daki Maracanã'da oynandı; 10 Temmuz 2021'de Ángel Di María'nın 22. dakikadaki golüyle Brezilya'yı 1-0 yenen Arjantin, 1993'ten bu yana süren 28 yıllık büyük turnuva hasretine son verdi. Bu, Lionel Messi'nin A millî takımla kazandığı ilk kupaydı.
2024 turnuvası
2024 Copa América, ABD'de düzenlendi. Final, 14 Temmuz 2024'te Miami Gardens'taki Hard Rock Stadium'da Arjantin ile Kolombiya arasında oynandı; stadyum girişindeki güvenlik ve kalabalık sorunları nedeniyle maç 82 dakika gecikmeyle başladı. Normal süresi golsüz biten maçta Lautaro Martínez 112. dakikada attığı golle Arjantin'e 1-0'lık galibiyeti getirdi; bu, oyuncunun turnuvadaki beşinci golüydü ve kendisine gol krallığını kazandırdı. İkinci yarıda temas olmadan yere düşen Messi acı içinde oyundan çıkmak zorunda kaldı; millî takım kariyerinin son maçına çıkan Ángel Di María ise maçın oyuncusu seçildi. Arjantin'in Nicolás González ile bulduğu bir gol, VAR incelemesi sonrası ofsayt gerekçesiyle iptal edildi. Arjantin böylece 2021'deki şampiyonluğunu korudu ve teknik direktör Lionel Scaloni yönetiminde art arda ikinci kez kıta şampiyonu oldu. Bu kupa, Scaloni'nin Arjantin'in başında kazandığı dördüncü kupaydı; final maçını Brezilyalı hakem Raphael Claus yönetti.
Şampiyonluk tablosu
2024 şampiyonluğuyla 16 kupaya ulaşan Arjantin, 15 şampiyonluğu bulunan Uruguay'ı geride bırakarak turnuvanın en başarılı ülkesi oldu. Arjantin'in kupalarının 12'si Güney Amerika Şampiyonası döneminde, dördü ise Copa América adı kullanılmaya başlandıktan sonra gelmiştir. Brezilya dokuz şampiyonlukla üçüncü sıradadır. Paraguay, Peru ve Şili ikişer, Kolombiya ve Bolivya ise birer kez kupayı kaldırmıştır. CONMEBOL üyelerinden Ekvador ve Venezuela henüz turnuvayı kazanamamıştır. Arjantin'in kupa geleneği, Diego Maradona'dan Messi'ye uzanan kuşakların kıta sahnesindeki rekabetini de yansıtır.
Gelecek turnuva
2024'ün ardından turnuvanın dört yıllık düzenli takvime dönmesi ve bir sonraki edisyonun 2028'de oynanması planlanmaktadır. CONMEBOL Başkanı Alejandro Domínguez, Nisan 2026'da Quito'da yapılan kongrede Ekvador'un olası ev sahibi olarak değerlendirildiğini açıkladı; ancak nihai kararın CONMEBOL Konseyi'ne ait olduğunu belirtti. ABD ve Arjantin de adı geçen adaylar arasındadır. Ekim 2026 itibarıyla 2028 turnuvasının ev sahibi resmen ilan edilmemiştir.
İlgili maddeler
Kaynakça
- CONMEBOL Copa América – Argentina champion of the Copa América 2024
- Buenos Aires Times – Argentina clinch Copa América title with 1-0 win over Brazil (2021)
- Olympics.com – Copa América winners list: champions and records
- TUDN – Lista histórica de los ganadores y sedes de la Copa América
- Portal Tela – Conmebol avalia Equador como possível sede da Copa América 2028 (23 Nisan 2026)