Judo
Judo, Japon eğitimci Jigoro Kano'nun 1882'de eski Japon dövüş ve savunma tekniklerinden derleyerek kurduğu bir dövüş sporudur. Fırlatma, yere sabitleme, boğma ve kol kilidi tekniklerine dayanan judo, 1951'de kurulan Uluslararası Judo Federasyonu (IJF) tarafından yönetilir ve erkeklerde 1964 Tokyo'dan, kadınlarda 1992 Barselona'dan bu yana olimpiyat sporudur.
Jigoro Kano ve Kodokan
Judo, 1882'de Jigoro Kano tarafından Tokyo'da kuruldu. Gençliğinde jujutsu okullarında çalışan Kano, eski savunma tekniklerini inceleyerek bunların en etkili ve en güvenli olanlarını bir araya getirdi ve yeni sistemini Kodokan judosu olarak adlandırdı. "Ju" yumuşaklık ya da esneklik, "do" ise yol anlamına gelir; judo bu nedenle "yumuşak yol" olarak çevrilir. Kano için judo yalnızca bir dövüş tekniği değil, beden ve karakter eğitimi için bir yöntemdi. "En verimli kuvvet kullanımı" ve "karşılıklı yarar ve gelişme" ilkeleri, judonun felsefesinin temel taşları olarak kabul edilir.
Teknikler ve puanlama
Judo teknikleri temelde ayakta uygulanan fırlatmalar (nage-waza) ve yerde uygulanan kontrol teknikleri (katame-waza) olarak ikiye ayrılır. Yer teknikleri arasında rakibi sırtüstü sabitleme, boğma ve dirsek eklemine uygulanan kol kilitleri yer alır. Bir maçı tek hamlede bitiren en yüksek puan ipondur; rakibi kuvvet, hız ve kontrolle sırtı üzerine fırlatmak, belirli süre yerde sabitlemek ya da rakibin teslim olması ipon getirir. Daha düşük değerdeki puan vazaaridir. Sporcular judogi adı verilen dayanıklı pamuklu bir kıyafet giyer ve maçlar tatami denen minderler üzerinde yapılır.
Uluslararası yayılma ve olimpiyatlar
Kano'nun öğrencileri ve kendisinin yurt dışı gezileri sayesinde judo 20. yüzyılın başından itibaren Avrupa ve Amerika'ya yayıldı. Uluslararası Judo Federasyonu (IJF) 1951'de kuruldu. Judo olimpiyatlara ilk kez 1964'te Tokyo'da, -68 kg, -80 kg, +80 kg ve açık kategori olmak üzere dört sıklette girdi. Bu oyunlarda açık kategoride Hollandalı Anton Geesink'in altın madalya kazanması, sporun artık yalnızca Japonya'ya ait olmadığının simgesi olarak görüldü. Kadınlar judosu 1988 Seul'de gösteri sporu olarak yer aldı ve 1992 Barselona'dan itibaren erkeklerle birlikte resmî olimpiyat programına girdi.
Günümüzde judo
Judo bugün dünyanın dört bir yanında okullarda, kulüplerde ve askerî eğitimde uygulanan bir spordur. Japonya en başarılı ülke olmayı sürdürürken Fransa, Brezilya, Gürcistan, Güney Kore ve Rusya da uluslararası arenada güçlü judocular yetiştiren ülkeler arasındadır. Judodan doğan ve yer tekniklerini öne çıkaran Brezilya jiu-jitsusu ile Sovyetler Birliği'nde geliştirilen sambo gibi disiplinler, Kano'nun mirasının farklı biçimlerde sürdüğünü gösterir.