Güreş

Kökenler

Güreş, pek çok uygarlıkta tasvirleri ve anlatıları bulunan, kökeni yazılı tarihin öncesine uzanan bir mücadele sporudur. Antik Olimpiyat Oyunları'nda ilk kez MÖ 708'de yer aldı ve antik Yunan eğitiminin temel unsurlarından biri sayıldı. Farklı coğrafyalarda zamanla yağlı güreş, karakucak ve kuşak güreşi gibi yerel biçimler gelişti. Türkiye'deki yağlı güreş geleneği ve Edirne'deki tarihi organizasyon için bkz. Kırkpınar. Bu madde ise güreşin uluslararası ve olimpik biçimini ele alır.

Stiller ve kurallar

Grekoromen güreşte sporcular yalnızca kollarını ve üst bedenlerini kullanabilir ve rakiplerine belin üstünden saldırabilir. Serbest stilde ise bacakların kullanılmasına ve belin altından tutuşa izin verilir; bu nedenle daha açık bir biçim olarak görülür. Olimpik müsabakalar dairesel bir minderde, üçer dakikalık iki devre üzerinden yapılır. Rakibin iki omzunu mindere yapıştıran güreşçi tuşla anında kazanır; tuş olmazsa süre sonunda, yere indirme ve çevirme gibi hareketlerle daha çok puan toplayan galip gelir. Paris 2024'te her stilde altışar olmak üzere 18 sıklette madalya dağıtıldı.

Olimpiyat tarihi ve federasyon

Grekoromen güreş, Atina 1896'daki ilk modern olimpiyatlardan bu yana programda yer alır ve 1908'den itibaren kalıcı hâle gelmiştir. Serbest güreş St. Louis 1904'te başladı ve Anvers 1920'den bu yana her oyunda yapılmaktadır. Kadın serbest güreşi ise Atina 2004'te olimpik programa girdi. Uluslararası örgütlenme 20. yüzyılın başına uzanır; bugünkü federasyonun doğrudan öncülü 1921'de Lausanne'daki IOC kongresinde kuruldu, 1954'te FILA adını aldı ve 1965'te merkezini Lausanne'a taşıdı. Şubat 2013'te IOC Yürütme Kurulu güreşi 2020 programından çıkarma kararı aldı; ardından yürütülen kampanya, maç süresi ve puanlamada yapılan değişikliklerle sonuç verdi. Bu dönemde ikişer dakikalık üç devre yerine üçer dakikalık iki devreye geçildi, yere indirmenin değeri bir puandan iki puana çıkarıldı ve Rio 2016'dan itibaren kadınlar için iki yeni olimpik sıklet eklendi. IOC üyeleri, 8 Eylül 2013'te Buenos Aires'teki oturumda yapılan oylamanın ilk turunda güreşi yeniden olimpik programa aldı. Federasyon, Eylül 2014'te Taşkent'teki kongresinde United World Wrestling adını benimsedi.

Türkiye ve olimpik güreş

Güreş, Türkiye'nin olimpiyatlardaki en başarılı branşıdır. Ülkenin ilk olimpiyat altın madalyası, 1936 Berlin Oyunları'nda güreşçi Yaşar Erkan tarafından kazanıldı. 1948 Londra Oyunları'nda Türk güreşçiler altı altın madalya kazandı; Yaşar Doğu, Nasuh Akar, Ahmet Kireççi, Mehmet Oktay, Gazanfer Bilge ve Celal Atik olimpiyat şampiyonu oldu. 1956 Melbourne'da ise Mustafa Dağıstanlı, Mithat Bayrak ve Hamit Kaplan altın madalyaya ulaştı. Bu kuşak, Türk güreşinin uluslararası ününü kuran efsaneler arasında anılır. Türk güreşçiler Paris 2024 öncesinde 66 olimpiyat madalyası (29 altın, 18 gümüş, 19 bronz) kazanmıştı; Paris'teki iki bronzla bu sayı 68'e (29 altın, 18 gümüş, 21 bronz) yükseldi. Rio 2016 şampiyonu Taha Akgül, Tokyo 2020'deki bronzunun ardından Paris 2024'te de 125 kiloda bronz alarak üçüncü olimpiyat madalyasına ulaştı. Paris'te kadınlar 68 kiloda Buse Tosun Çavuşoğlu da bronz kazandı ve Yasemin Adar Yiğit'ten sonra olimpiyat madalyası alan ikinci Türk kadın güreşçi oldu. Buna karşın grekoromen takımı Barselona 1992'den bu yana ilk kez olimpiyatlardan madalyasız döndü; Türk güreşi Tokyo 2020'nin ardından Paris'te de altın madalya kazanamadı. Genel tablo için bkz. Türkiye'nin olimpiyat tarihi.

İlgili maddeler

Kaynakça

1. United World Wrestling – History of UWW
2. United World Wrestling – Top Five Stories of 2014, No.1: United World Wrestling formed
3. United World Wrestling – A decade of wrestling's grapple back to the Olympics
4. Olympics.com – Wrestling (Paris 2024)
5. Anadolu Ajansı – Olimpiyatlara Naim Süleymanoğlu-Halil Mutlu damgası
6. beIN Sports – Milli güreşçiler 2 bronz madalyada kaldı
7. Cumhuriyet – Türkiye'den 9 branşta 104 madalya (Paris 2024 öncesi güreş: 29-18-19)