Gegenpressing
Gegenpressing (Almanca "karşı baskı"), bir takımın topu kaybettiği anda birden fazla oyuncuyla top taşıyıcısına ve yakınındaki rakiplere baskı yaparak topu rakip yerleşemeden geri kazanmayı amaçlayan stratejidir. Ralf Rangnick'in öncülüğünde Almanya'da gelişen yaklaşım, Jürgen Klopp'un Borussia Dortmund ve Liverpool takımlarıyla dünya çapında tanınmıştır.
Tanım ve işleyiş
Gegenpressing, oyunun savunmaya geçiş anında, yani top kaybedildiği saniyelerde uygulanan bir baskı stratejisidir. Birkaç oyuncu aynı anda topu kazanan rakibe ve onun yakınındaki pas seçeneklerine yüklenir; amaç, rakip takım yerleşip hücum organize edemeden topu geri almaktır. Savunan oyuncular bu sırada yakın adam markajı, pas yollarını kapatan alan savunması ya da ikisinin karışımını kullanabilir. Kavram, "bir pres karşısında kontratak" değil, "rakibin kontratağına karşı baskı" olarak anlaşılmalıdır. Klopp'a göre yöntemin en büyük getirisi, topun rakip kaleye yakın bölgede kazanılmasıdır; teknik direktör bunu, iyi bir gegenpressing anının dünyadaki hiçbir oyun kurucunun yaratamayacağı fırsatlar sunduğu sözleriyle özetlemiştir.
Tarihsel kökler
Baskı, futbolun temel savunma ilkelerinden biridir ve 1960'lardan itibaren Viktor Maslov, Ernst Happel, Rinus Michels, Valeriy Lobanovskiy ve Arrigo Sacchi gibi teknik direktörlerin saldırgan pres anlayışlarıyla önem kazanmıştır. Michels'in total futbol anlayışında da top kaybında bütün takımın hızla baskıya geçmesi belirleyici bir öğeydi. Almanya'da bu fikirleri sistemli hâle getiren kuşak arasında Wolfgang Frank, Ralf Rangnick, Jürgen Klopp, Thomas Tuchel ve Julian Nagelsmann sayılır.
Ralf Rangnick'in rolü
"Gegenpressing'in babası" olarak anılan Ralf Rangnick, 1980'lerde Lobanovskiy'in Dinamo Kiev'ini izlemesini kendi futbol anlayışı için bir dönüm noktası olarak tanımlamıştır. Yüksek tempolu baskıyı ve oyuncuların tepki sürelerini merkeze alan Rangnick, kendi futbolunu "heavy metal" benzetmesiyle anlatmıştır. Stuttgart, Hannover, Hoffenheim, Schalke ve RB Leipzig gibi kulüplerde çalışan Rangnick, Hoffenheim'ı art arda yükselişlerle Bundesliga'ya taşıdı ve 2011'de Schalke ile Almanya Kupası'nı kazanıp aynı sezon takımı Şampiyonlar Ligi yarı finaline taşıdı. Leipzig'de en son 2019'da kenarda yer aldı; 2021'de ise Manchester United'ın geçici teknik direktörlüğüne getirildi. 1970'lerde İngiltere'de Sussex Üniversitesi'nde öğrenim gördüğü dönemde amatör Southwick takımında da oynamıştı. Thomas Tuchel'e ilk teknik direktörlük görevini Stuttgart'ta veren Rangnick, Klopp ve Tuchel'in fikir babaları arasında gösterilir; Klopp da 2020'de onu Almanya'nın en iyi teknik direktörlerinden biri olarak nitelemiştir. Rangnick'in anlatımına göre Hoffenheim'ın 2008'de Klopp'un Dortmund'unu 4-1 yendiği maçın ardından Klopp, Dortmund'un gelecekte bu tarzda oynayacağını söylemiştir.
Klopp'un Dortmund ve Liverpool takımları
Jürgen Klopp, Borussia Dortmund'da geçirdiği yedi yılda gegenpressing'i takımın kimliği hâline getirdi. Dortmund, Bayern Münih'in önüne geçerek 2011 ve 2012'de üst üste Bundesliga şampiyonu oldu. Klopp'un takımı iç sahada genellikle sahanın üst bölgelerinde, Avrupa'daki güçlü rakiplere karşı ise orta üçte birlikte baskı kurdu; oyuncular pas yollarını kapatmaktan çok top taşıyıcısının etrafını sararak tiki-taka dönemi Barcelona'sından daha uç bir pres uyguladı. Alman taktik yazarı Tobias Escher'e göre Klopp, bugün neredeyse her Bundesliga sahasında görülen yeni standardı geliştirmiştir. Guardiola ise topu kaybettiğinde takımının çok zayıf olduğunu, bu yüzden topa sahip olması gerektiğini söyleyerek iki yaklaşım arasındaki farkı vurgulamıştır. Liverpool'da da sahanın her bölgesinde boğucu karşı baskısıyla tanınan takım, 1 Haziran 2019'da Madrid'deki UEFA Şampiyonlar Ligi finalinde Tottenham'ı ilk dakikada Mohamed Salah'ın penaltıdan ve son bölümde Divock Origi'nin attığı gollerle 2-0 yendi. Bu, kulübün altıncı Avrupa şampiyonluğu ve Klopp'un Liverpool'daki ilk kupasıydı. Pandemi nedeniyle üç ay ara verilen sezonda, 25 Haziran 2020'de en yakın takipçisi Manchester City'nin Chelsea'ye 2-1 yenilmesiyle yedi maç kala Premier Lig şampiyonluğunu garantileyen Liverpool, oynanan maç sayısı bakımından ligi en erken kazanan takım oldu ve 30 yıllık lig hasretine son verdi. Zamanla Liverpool'un karşı baskıya başvurma sıklığı azaldı ve takım farklı bir oyun yapısına evrildi.
İlgili maddeler
Kaynakça
- Premier League – Karşı baskı ve gegenpress: taktikler açıklandı
- Sky Sports – Klopp'un Dortmund'daki gegenpressing'i neden devrim niteliğindeydi
- Malay Mail (AFP) – Klopp'un akıl hocası Rangnick Manchester United'da
- Planet Football – Ralf Rangnick'in felsefesini anlatan 13 alıntı
- 1News – Liverpool, Tottenham'ı yenerek Şampiyonlar Ligi'ni kazandı (2019)
- Euronews – Liverpool 30 yıl sonra lig şampiyonu (2020)