Transfer dönemlerinde sık duyulan bonservis, kiralama, satın alma opsiyonu ve serbest kalma maddesi gibi kavramlar, aslında farklı hukuki ve mali yapıları ifade eder. Bu sözlükte her terimi kısaca tanımlıyor, mümkün olduğunca kaynağı belli gerçek örneklerle açıklıyoruz.

Bonservis (transfer bedeli)

Bonservis, sözleşmesi devam eden bir oyuncuyu almak isteyen kulübün, oyuncunun mevcut kulübüne ödediği bedeldir. Ödeme peşin ya da taksitli yapılabilir; sözleşmeye performansa bağlı bonuslar ve sonraki satıştan pay gibi maddeler eklenebilir.

Örnek: Galatasaray, Deniz Gül transferi için Porto’ya 10 milyon euro bonservis ödeyeceğini KAP’a bildirdi. Bildirime göre Porto, oyuncunun bir sonraki satışından elde edilecek kârın yüzde 10’unu da alacak (Habertürk).

Bonus (değişken ödeme)

Bedelin bir kısmı oyuncunun maç sayısı, gol ya da kulübün başarısı gibi koşullara bağlanabilir. Örnek: ITV‘ye göre Liverpool, Bradley Barcola için PSG’ye 106 milyon sterlin sabit ödeme ve 17 milyon sterline kadar bonus ödemeyi kabul etti.

Serbest (bedelsiz) transfer

Sözleşmesi sona eren ya da karşılıklı feshedilen oyuncu, yeni kulübüyle bonservis ödenmeden anlaşabilir. Örnek: Salih Özcan, Borussia Dortmund’dan serbest oyuncu olarak Beşiktaş’a katıldı (Daily Sabah). Trabzonspor da Samet Akaydin’i serbest statüde kadrosuna kattığını açıkladı (İstiklal).

Kiralama

Kiralamada oyuncu, sözleşmeli olduğu kulübün oyuncusu olmaya devam eder ancak belirli bir süre başka bir kulüpte oynar. Kiralık ücreti ve maaşın hangi kulüp tarafından ne oranda ödeneceği taraflar arasındaki anlaşmayla belirlenir.

FIFA’nın kiralama kuralları (1 Temmuz 2022’den itibaren)

FIFA, 20 Ocak 2022’de duyurduğu ve 1 Temmuz 2022’de yürürlüğe giren düzenlemeyle uluslararası kiralamalara yeni sınırlar getirdi (FIFA resmî açıklaması):

  • Yazılı sözleşme zorunluluğu: Kiralamanın süresi ve mali koşulları yazılı bir anlaşmada yer almalıdır.
  • Süre: En kısa süre iki kayıt dönemi arasındaki süre, en uzun süre bir yıldır.
  • Alt kiralama yasağı: Kiralık olarak başka bir kulüpte bulunan oyuncu üçüncü bir kulübe yeniden kiralanamaz.
  • Kulüp başına sınır: 2022-23’te aynı anda en fazla 8 oyuncu kiralık verilebilir ve 8 oyuncu kiralık alınabilir; bu sayı 2023-24’te 7’ye, 1 Temmuz 2024’ten itibaren 6’ya indi.
  • Aynı iki kulüp arasında sınır: Bir sezon içinde bir kulüp, aynı kulübe en fazla 3 oyuncu kiralık verebilir ve aynı kulüpten en fazla 3 oyuncu kiralık alabilir.
  • İstisnalar: 21 yaş ve altındaki oyuncular ile kulüpte yetişmiş (club-trained) oyuncular bu sayısal sınırlara dahil değildir.
  • Ulusal düzenlemeler: FIFA, üye federasyonlara bu ilkelerle uyumlu ulusal kiralama kurallarını benimsemeleri için üç yıllık süre tanıdı.

Satın alma opsiyonu

Kiralama sözleşmesine eklenen bu madde, kiralayan kulübe dönem sonunda oyuncuyu önceden belirlenmiş bir bedelle kalıcı olarak alma hakkı verir. Opsiyon bir haktır, zorunluluk değildir; kulüp kullanmazsa oyuncu kendi kulübüne döner. Belirli koşullar (ör. maç sayısı) gerçekleştiğinde otomatik olarak devreye giren ve kulübü satın almaya bağlayan maddeler ise genellikle zorunlu satın alma opsiyonu olarak adlandırılır.

Örnek: Celta Vigo, kaleci Altay Bayındır’ı 2026-27 sezonu için Manchester United’dan satın alma opsiyonuyla kiraladığını açıkladı (Yardbarker, The Peoples Person).

Serbest kalma maddesi

Serbest kalma maddesi (İspanyolca cláusula de rescisión), sözleşmede yazılı bedelin ödenmesi hâlinde oyuncunun kulübünün onayına gerek kalmadan sözleşmesini sona erdirebilmesini sağlayan maddedir. Bu madde İspanya’da yaygın olarak kullanılır.

Örnek: Barcelona, Ağustos 2017’de Neymar’ın 222 milyon euroluk serbest kalma bedelinin ödendiğini doğruladı ve oyuncu Paris Saint-Germain’e transfer oldu (George Herald, WSVN/AP).

Sözleşme feshi

Kulüp ile oyuncu, sözleşmeyi süresi dolmadan karşılıklı anlaşmayla sona erdirebilir; bu durumda oyuncu serbest kalarak yeni bir kulüple anlaşabilir. Örnek: Fenerbahçe, Cengiz Ünder’in sözleşmesinin karşılıklı anlaşmayla feshedildiğini açıkladı; oyuncu ardından Arca Çorum FK’ye katıldı (Ulusal).

Basına yansıyan bedel

Pek çok kulüp, özellikle İngiltere’de, transfer bedelini açıklamaz. Bu durumda medyada yer alan rakamlar resmî değildir. Örneğin Chelsea ile Aston Villa, Morgan Rogers transferinin mali ayrıntılarını açıklamadı; 117 milyon sterlinlik rakam İngiliz basınının aktardığı değerdir (Reuters). Türkiye’de ise borsada işlem gören kulüpler transfer bedellerini ve garanti ücretlerini KAP aracılığıyla kamuya açıklar; Deniz Gül ve Samet Akaydin transferlerine ilişkin bildirimler buna örnektir (Habertürk, GZT).

Kaynaklar

← TransferYazarın diğer yazıları ↗