Judo nedir, kim yönetir?
Judo, rakibi kontrollü biçimde atmayı, yerde tutmayı ya da kilit ve boğma teknikleriyle teslim almayı hedefleyen bir dövüş sporudur. Uluslararası yönetim, merkezi Budapeşte’de bulunan Uluslararası Judo Federasyonu’na (IJF) aittir. Judo olimpiyat programına 1964 Tokyo Oyunları’nda girdi; kadınlar 1992’den beri yarışıyor. Olimpiyatlarda erkekler ve kadınlar yedişer sıklette mücadele eder.
Teknik aile: ayakta ve yerde
Judo teknikleri iki ana gruba ayrılır. Ayakta yapılan atışlar (nage-waza) sporcunun dengesini bozmaya, rakibin hareketini kendi lehine çevirmeye dayanır. Yerde yapılan teknikler (katame-waza) ise tutuşları, kilitleri ve boğmaları kapsar. Sporcular tatami adı verilen minderde, judogi denen kalın kumaştan giysilerle yarışır; maçın büyük bölümü yaka ve kol tutuşu kazanma mücadelesiyle geçer.
Puanlama: ippon, waza-ari, yuko
Judonun en yüksek puanı ippondur ve maçı anında bitirir: rakibi güç ve kontrolle sırtüstü atmak, yerde yeterince uzun tutmak ya da kilit veya boğmayla teslim almak ippon getirir. İpponun bütün unsurlarını taşımayan ama rakibi sırtına doğru düşüren atışlar waza-ari sayılır. IJF, 2025’ten itibaren 2017’de kaldırdığı yuko puanını geri getirdi: rakibin yanına, kalçasına ya da sırtının üst kısmına düşürüldüğü atışlar ve 5-9 saniyelik yer tutuşları artık yuko olarak puanlanıyor.
Süre, altın skor ve cezalar
Büyükler kategorisinde maçlar dört dakika sürer. Süre sonunda eşitlik varsa maç “altın skor” bölümüne geçer ve ilk teknik puanı alan sporcu kazanır; rakibin hansoku-make ile diskalifiye olması da maçı bitirir. Pasif kalmak, kurallara aykırı tutuşlar veya minderi kasıtlı terk etmek shido cezası getirir; üçüncü shido, rakibe galibiyet anlamına gelen hansoku-make ile sonuçlanır. Tehlikeli hareketler ise doğrudan hansoku-make ile cezalandırılabilir.
Türk judosunun olimpiyat madalyaları
Türkiye’nin judoda iki olimpiyat madalyası vardır. Hülya Şenyurt 1992 Barselona’da 48 kiloda bronz madalya kazandı; bu, Türk kadın sporcuların olimpiyatlardaki ilk madalyası olarak tarihe geçti. Hüseyin Özkan ise 2000 Sidney’de erkekler 66 kiloda altın madalya alarak Türkiye’nin judodaki ilk ve tek olimpiyat şampiyonu oldu. Türk judocular Paris 2024’ten madalyasız döndü.
Nereden takip edilir?
Kurallar, dünya sıralaması ve Grand Slam takvimi IJF’nin resmî sitesinde yayımlanır. Sporeksen’de judo yazıları bu kategoride toplanır.
Bu rehber, sezon içinde değişebilecek bilgiler için 16 Ekim 2026 tarihli resmî kaynaklara göre hazırlanmıştır.